Çevredeki herkesin sorduğu o meşhur sorular vardır. "Başını tutuyor mu? Dönmeye başladı mı? Ne zaman oturacak?"
Zamanında doğan bir bebeğin ailesi için bu sorular tatlı bir heyecandır. Ama bebeğiniz prematüre doğduysa, bu soruların üzerinde görünmez bir ağırlık birikir. Etrafınızdaki bebeklerle kıyaslama yapmak istemezsiniz ama aklınız hep o basamaklardadır.
Farklı Bir Zaman Çizelgesi
Prematüre bebeklerin motor gelişimini takvim yaşına göre beklemek, onlara haksızlık etmektir. Bir bebek dünyaya iki ay erken geldiyse, sinir sistemi ve kas yapısı da o gelişimi dışarıda tamamlamak zorundadır. Bu yüzden gelişimi her zaman "düzeltilmiş yaşa" göre takip ederiz.
Düzeltilmiş yaşa göre bakıldığında bile, prematüre bebeklerin motor gelişim basamaklarını aşma şekilleri farklı olabilir. Onlar bu dünyaya erken adapte olmak zorunda kaldılar. Bazen yerçekimine karşı çalışmak onlara bir tık daha zor gelir.
Neleri Gözlemliyoruz?
Motor gelişim bir bütündür. Sadece bir hareketin yapılıp yapılmadığına değil, nasıl yapıldığına da bakarız.
Örneğin baş tutma. Bebek başını dik tutabiliyor mu? Bunu yaparken gövdesini nasıl kullanıyor? Dönme. Sadece kendini atarak mı dönüyor, yoksa kaslarını kontrollü bir şekilde kullanarak mı rotasyon yapıyor? Oturma. Desteksiz oturduğunda ağırlığını her iki yana eşit aktarabiliyor mu, yoksa sürekli tek bir tarafa mı yığılıyor?
Kliniğimizde bizim baktığımız yer, sadece hedefe ulaşılması değil, o hedefe giden yolun kalitesidir.
Gecikme mi, Yoksa Kalite Farkı mı?
Bazen motor basamaklar beklenen zamanda gelir, ancak hareketin kalitesi farklıdır. Bebek hareket ederken fazlasıyla asimetrik olabilir. Bir tarafını diğerine göre çok daha aktif kullanabilir. Ya da kas tonusunda farklılıklar gözlemlenebilir — bazı kasları çok gevşek, bazıları fazla gergin olabilir.
İşte çocuk fizyoterapistinin sürece dahil olduğu yer tam olarak burasıdır. Amacımız sadece bebeği bir sonraki basamağa itmek değil, o basamağı kendi vücuduna en uygun, en doğru hareket stratejisiyle aşmasını sağlamaktır.
Aileler İçin
Kıyaslama yapmamak zordur. Hele ki annelik içgüdüsüyle her detayı incelerken.
Eğer bebeğinizin hareketlerinde bir asimetri, aşırı gerginlik veya beklediğiniz basamaklarda bir yavaşlama hissediyorsanız, "bekleyip görelim" demek yerine değerlendirme almak en iyisidir. Bir değerlendirme size bebeğinizin şu an tam olarak nerede olduğunu gösterir. Ve neye ihtiyacı olduğunu bilmek, o belirsizlik hissinden çok daha güvenlidir.
Kısaca
Prematüre bebeklerde motor gelişim, zamanında doğan bebeklere göre hem zamanlama hem de hareket stratejisi açısından farklılıklar gösterebilir.
Amacımız bebeği hızlandırmak değil, doğru hareket kalitesini inşa etmektir. Eğer içinizde bir şüphe varsa, bir çocuk fizyoterapisti değerlendirmesi o şüpheyi en doğru şekilde netleştirecektir.